Saç tökülməsi yalnız böyüklərdə baş verən sağlamlıq problemi deyil. Saç tökülməsi yeni doğulmuş körpələr də daxil olmaqla, uşaqlarda və yeniyetmələrdə də baş verə bilər. Bu, bir çox hallarda normal proses olsa da, bəzən hansısa xəstəlik nəticəsində baş verir. Saç tökülməsi həm saçın, dərinin problemi, həm də hansısa xəstəliyin əlaməti də ola bilər. Xüsusilə beş yaşdan kiçik uşaqlarda çox rast gəlinən regional, intensiv saç tökülməsinə alopesiya deyilir. Bəzi hallarda bu saç tökülməsi bütün saçlarda intensiv şəkildə müşahidə olunarkən, bəzən isə yerlərdə sikkə boyda toplu tökülmələrlə müşahidə oluna bilər. Saç tökülməsi və ya alopesiya yalnız böyüklərin yaşadığı sağlamlıq problemi deyil. Uşağınızın saçlarının seyrək və ya fərqli yerlərdə keçəlləşmələr olmasından asılı olmayaraq, saç tökülməsi qorxulu ola bilər. Yaxşı xəbər budur ki, zamanında və düzgün diaqnozla saç tökülməsinin əksər halları uğurla müalicə edilə bilər.
Uşaqlarda saç tökülməsinin səbəbləri nələrdir?
Uşaqlarda saç tökülməsinin səbəbləri adətən böyüklərin saç tökülməsi ilə eyni səbəblərdən qaynaqlanır. Ancaq uşaqlıqda alopesiya adlanan saç tökülməsi bəzən beş yaşından kiçik uşaqlarda da baş verə bilər.
Uşaqlarda saç tökülməsinin ümumi səbəbi böyüklərdə olduğu kimi psixoloji amillərdir. Psixoloji amillər həm böyüklərdə, həm də uşaqlarda saç tökülməsinə səbəb olan mühüm faktordur. Bundan başqa infeksiyalar və göbələklər də saç tökülməsinə səbəb olur. Bəzi dəri xəstəlikləri saç tökülməsinə səbəb olsa da, genetik faktorları göz ardı etmək olmaz. Saç tökülməsi ümumiyyətlə irsi faktorlara görə baş verir.
Bundan başqa vitamin və mineral çatışmazlığı saç tökülməsinə səbəb olur. Bundan əlavə, şişlər, damar şişləri və qan xəstəlikləri də saç tökülməsinə səbəb ola bilər. Bəzi uşaqlar saçlarını dartmağı vərdiş etsələr də, bu, saçların seyrəlməsinə səbəb ola bilər.
Göbələk
Saç dibində olan göbələk uşağın baş dərisində aşındırma meydana gəlir. Bir müddət sonra bu səpgilər geriyə tünd rəngli izlər buraxır. Bu xəstəlik yoluxucu olduğundan, mümkün qədər tez müalicə edilməlidir. Yəni uşaqlar saçında göbələk olan biri ilə yaxın təmasda olarsa, bu göbələyin keçməsi mümkündür. Göbələk daraqlar, saç sancaqları və ümumi əşyalardan istifadə etməklə insandan insana keçə bilər.
Müxtəlif Xəstəliklər
Uşağın saç kökləri zədələndikdə və yeni tüklərin çıxmasına yer qalmadıqda saçları tökülməyə başlayır. Bu, tez-tez lupus kimi xəstəliklərin verdiyi mənfi təsirlərdən biridir. Çox görünən simptomları yoxdur. Baş dərisində səpgilər, qabarcıqlar və qabıqlar ola bilər. Belə simptomlar varsa, dəri həkimi ilə məsləhətləşməlisiniz.
Trichotillomania (saç yolma məcburiyyəti)
Saç yolma məcburiyyəti obsesif kompulsiv pozğunluq nəticəsində yaranan anadangəlmə bir vəziyyətdir. Uşaq qeyri-ixtiyari olaraq davamlı olaraq saçını dartır və bu vəziyyətdən xilas ola bilmir. Stress altında saç yolma problemi güclənir və saç tökülməsinə səbəb olur.
Bakterial infeksiyalar
Saç tökülməsi dəri və yumşaq toxumalarda infeksiyaların səbəb olduğu problemlərdən biridir. Bu vəziyyətə səbəb olan bakteriyalar bədənə açıq yaradan və ya tənəffüs yollarından daxil ola bilər.
Haçalanan saçlar (saç qıran)
Saç qıran xüsusilə immun sistemi zəif olan insanlarda müşahidə olunur. İmmunitet sistemi saç follikullarına təsir göstərir. Baş dərisində şişlik və ya soyulma ola bilər. Bu dəri xəstəliyi yoluxucu deyil. Uşağı düzgün və balanslı qidalandıraraq, stressdən uzaq durmasını təmin edərək, uşağı saç tökülməsindən xilas etmək mümkündür.
Alopesiya Totalis
Bu xəstəlik birbaşa immunitet sistemi ilə bağlıdır. Total alopesiyada immunitet sistemi saç foliküllərini hədəf alır və saç böyüməsinin qarşısını alır. Nəticədə uşaqda saç tökülür. Uşaqlarda saç tökülməsi bu xəstəliyin ən inkişaf etmiş formasıdır və müalicəsi mümkün deyil. Səbəb adətən genetik olsa da, ətraf mühit faktorlarından təsirlənib uşağın saç tökülməsi daha da pisləşə bilər.
Telogen Effluvium
Bu xəstəlikdə qalıcı uşaqlarda saç tökülməsi baş vermir, ancaq saçların böyüməsi dayanır. Bu, həddindən artıq kilo itkisi, travma və zədələr, emosional və ya psixoloji amillər kimi bioloji amillərlə bağlı ola bilər.
Saç Follikullarının Travması
Saç üzərində daimi fiziki gərginlik bu travmaya səbəb olur. Saçların çox sıx yığılmasıması, saç köklərini yumşaldan mayelər və sürtünmələr bu travmaya səbəb olur. Bu travmaya görə uşaqlarda ciddi saç tökülməsi baş verir.
Uşaqlarda saç tökülməsində qidalanmanın əhəmiyyəti
Uşaqlarda saç tökülməsinin səbəbləri içərisində vitamin və mineral çatışmazlığı da var. Vitamin və mineral çatışmazlığından qaynaqlanan saç tökülmələri çox rast gəlindiyi üçün uşaqlarda qidalanma səbəbiylə saç tökülməsi görülür. Xüsusilə sink və dəmir çatışmazlığı uşaqlarda saç tökülməsinə səbəb olur. Sağlam və balanslı qidalanmaq çox vacibdir. Bundan əlavə, vitamin və minerallar çatışmazlığı varsa, əlavə vitamin əlavələri qəbul edilə bilər. Bundan əlavə, meyvə və tərəvəz istehlakı da vacibdir. Uşaqlarda pəhriz də uşaqlarda vitamin və mineral çatışmazlığı kimi bir çox əskikliyə səbəb olur. Odur ki, uşaqlar pəhriz saxlayacaqlarsa, bu, mütəxəssis həkimin nəzarəti altında edilməlidir.
Uşaqlarda saç tökülməsinin qeyri-tibbi səbəbləri
Saç tökülməsinin bir çox səbəbləri dermatoloq müayinə və müalicəsi tələb etsə də, digərləri zamanla öz-özünə dayanır.
Bunlara daxildir,
- Yeni doğulmuşlarda saç tökülməsi. Bir çox yeni doğulmuş körpə həyatının ilk bir neçə ayında saçlarını itirir və körpə saçları qalıcı saçlarla əvəzlənir.
- Sürtünmə. 3-6 ay arasında bir çox körpələrdə beşik döşəyi və ya avtomobil oturacağı ilə sürtünmə nəticəsində keçəlləşmələr olur. Uşağınız oturmağa başladıqdan sonra tökülən saçlar geri qayıtmalıdır. Əks halda, dermatoloqa müraciət edin.
- Saç köklərinin travması. Uşaqların saçlarını kobud bir şəkildə daramaq, sıx yığmaq və ya hörmək uşaqların saçlarının tökülməsinə səbəb ola bilər. Uşaqların saçları ilə daha zərif davranmaq saçların yenidən uzanmasına imkan verəcək.
Uşaqlarda saç tökülməsinin bir çox səbəbi var. Əgər tibbi problemdən şübhələnirsinizsə və ya saç tökülməsi ilə bağlı hər hansı bir narahatlığınız varsa, uşaq həkimi ilə əlaqə saxlayın. Pediatr sizi dermatoloqa yönləndirəcək. Uşaqlarda saç tökülməsinin səbəbindən asılı olaraq pediatr və dermatoloq birgə müalicə planı tərtib edə bilərlər.
Uşaqlarda saç tökülməsinə qarşı həllər
- Uşaqlarda saç tökülməsi birdən çox faktora görə inkişaf etdiyi üçün saç tökülməsinə səbəb olan faktora uyğun müalicə tətbiq etmək lazımdır. Alopesiya (ocaqlı dazlıq) kimi saç xəstəliyi zamanı müalicəyə erkən başlanmazsa, uşaq tamamilə keçəl qala bilər.
- Bu səbəbdən alopesiyaya bağlı saç tökülmələrində dermatoloq nəzarəti ilə bitki mənşəli müalicələr, kremlər və məlhəmlərlə müalicə prosesi başlana bilər. Göbələk infeksiyasına bağlı saç tökülmələri zamanı baş dərisində saç tökülməsinə səbəb olan infeksiyanı aşkar etmək üçün uşaqlar dəri həkimi tərəfindən müayinə edilməli, lazım olduqda dermatoloqun tələbi ilə müxtəlif qan və buna bənzər analizlər aparılmalıdır.
- Genetik faktorlara görə uşaqlarda olan saç tökülməsinə çox müdaxilə edilməsə belə, dermatoloq nəzarətində dərman müalicəsi və sağlam qidalanma proqramı ilə saç tökülməsi problemi minimuma endirilə bilər. Tərəvəz və meyvələrə əsaslanan qida rasionu vitamin və ya mineral çatışmazlığı səbəbindən saç tökülməsinin həlli olacaq.
- Qan xəstəlikləri, qızdırma xəstəlikləri və hormonal pozğunluqlar səbəbiylə saç tökülməsi zamanı mütəxəssis həkim – dermatoloq nəzarəti altında lazımi analizlər aparıldıqdan sonra dərman müalicəsinə başlana bilər.
- Saç yolma, stress və bu kimi psixoloji problemlər zamanı uşaqlar mütləq dermatoloq müalicəsi ilə birgə psixoloq tərəfindən də müalicə olunmalıdır. Uşaqların sonrakı yaşlarda tamamilə keçəl olmasına səbəb ola biləcək bu psixoloji problemlərə mütləq diqqət yetirmək lazımdır.